سینڈوچ ۔۔۔ اندر جیت کور /صفیہ حیات

سینڈوچ

اندر جیت کور

(اردو قالب ۔۔۔ صفیہ حیات)

میں سینڈوچ ہوگئی ہوں

کئ نسلوں کی لاج رکھتے رکھتے

دو نسلیں میرے پیچھے ہیں

دو میرے آگے ہیں

ایک دادی تھی

کھلا صحن،ڈھور ڈنگر

گھوڑیاں، جوڑیاں

بہوئیں،پوت بہوئیں

جرنیل کرنیل بیٹے

ادھر ادھر بھاگتے پوتے پوتیاں

اس کے سامنے عاجزی سے کھڑے ہوتے

“دادی ” سارے گھر کی” ماں ” نہیں مالکن تھی

اک ماں تھی

جو کہیں بھی نہیں تھی

جی جی کرتے ہر خوشی سے محروم رہنا

اس کی زندگی کا مقصد تھا

وہ باپ کے پیغام بیٹے بیٹی کو دیتے خود بے نشاں ہوگئ

یہ پیغام بیٹی کے لئے اہم،بیٹے کے لئے غیر اہم ہوتے

ماں کا جیون

چولہے سے بستر

اور بچوں کو صاف ستھرا رکھنے تک تھا

یا

باپ، دادا کی دستار سفید تر رکھنا تھا

وہ بغیر کسی ڈگری کے تھی

وہ سب کے لئے تھی اس کے لئے کوئی نہیں تھا

اک میں ہوں، جو وسط میں ہوں

جسے اپنی ہوند عزیز تھی

گھر میں مہابھارت پڑھتے ،نظماں تخلیق کرتے کرتے

گھر میں دستاروں کی سفیدی میں لپٹے

ریت رواج کی رکھوالی کرتی رہی

اک میری بیٹی ہے

کوئی اسے روند کر گزر جائے

اسے کسی بھی قیمت پہ اپنی تذلیل منظور نہیں

اس نے خود پہ رکھا

خاندانی عزت کا پیر اٹھا کر دور پھینکا

مردانہ سماج میں غیرمردانہ دنیا تخلیق کی ہے

ایک میری جوان نواسی ہے

جو با اعتماد چال سے اڑتی پھرتی ہے

اب گھروں میں ریت ،رواج نہیں رہے

یہی چھبن سی مجھے چھیدتی رہتی ہے

کہ اب گھروں میں سب کچھ ہے

مگر گھر کہیں نہیں ہے

پدرشاہی نظام اب مرچکا ہے

اور

میں چار نسلوں کے درمیان سینڈوچ ہوگئی ہوں

دو نسلیں میرے آگے ہیں

دو میرے پیچھے ہیں

ਸੈਂਡਵਿਚ

ਅੰਦਰਿ ਜੀਤ ਢੱਕ

ਮੈਂ ਸੈਂਡਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀ

ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਹਨ

ਦੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ

ਇੱਕ ਦਾਦੀ ਸੀ

ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵਿਹੜਾ, ਢੋਰ ਡੰਗਰ

ਮਰੇਸ, ਜੋੜਾ

ਨੂੰਹ, ਨੂੰਹ

ਜਨਰਲ ਕਰਨਲ ਪੁੱਤਰ

ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ

ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਣਗੇ

‘ਦਾਦੀ’ ‘ਮਾਂ’ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਸੀ

ਇੱਕ ਮਾਂ ਸੀ

ਜੋ ਕਿ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ

GG ਕਰ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹੋ

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਕ ਮਕਸਦ ਸੀ

ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ

ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਧੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ

ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਮੰਜੇ ਤੱਕ ਸਟੋਵ

ਅਤੇ ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੀ

ਜਾਂ

ਪਿਤਾ, ਦਾਦੇ ਦਾ ਮੇਜ਼ ਚਿੱਟਾ ਰੱਖਣਾ ਸੀ

ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਸੀ

ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ

ਮੈਂ ਇੱਕ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ

ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ

ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਮਹਾਭਾਰਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਚਦਾ ਸੀ

ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ

ਰੇਤ ਨੇ ਰਿਵਾਜ ਰੱਖਿਆ

ਇੱਕ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿੱਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ

ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ

ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲਾਹ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ

ਮਰਦਾਨਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮਰਦਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ

ਇੱਕ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨ ਪੋਤੀ ਹੈ

ਜੋ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਉੱਡਦਾ ਹੈ

ਹੁਣ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਇਹ ਇਹ ਚਾਲ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ

ਕਿ ਹੁਣ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ

ਪਰ ਘਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ ਹੁਣ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ

ਅਤੇ

ਮੈਂ ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੈਂਡਵਿਚ ਹਾਂ

ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ

ਦੋ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਹਨ

ਕਵਿਤਾ…… ਅੰਦਰ ਜਿੱਤ ਕਵਰ ਕੈਨੇਡਾ

Facebook Comments Box

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Calendar

February 2024
M T W T F S S
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
26272829